Mentale gezondheid – Covid19 – deel 2

Tijdens de eerste weken van de intelligente lockdown ter vookoming van de versprieding van het Corona-virus in Nederland worstelden veel mensen met structuur en motivatie. Mensen die thuis moesten werken, waren vermoeid door de grote veranderingen en de overdosis aan videogesprekken en schermtijd en mensen die niet konden werken, moesten nieuwe routines vinden om zichzelf bezig te houden. Nu het leven weer vaart begint te krijgen is het belangrijk de effecten van het terugkeren naar je oude routine niet te onderschatten. Zeker niet nu we een samenleving ingaan met nieuwe sociale regels die van invloed zijn op ons dagelijks leven! Het kan fysiek en mentaal stressvol zijn. Sommige mensen moeten binnen een paar dagen van 0 naar 100 schakelen en alle veranderingen in de dagelijkse routine kunnen letterlijk als een schok ervaren worden.

Voor veel mensen begint het leven weer op gang te komen, met een andere structuur en andere omgangsvormen dan voor de intelligente lockdown. We moeten afstand houden van elkaar, mogen niet georganiseerd samenkomen en werk is verdeeld in shifts of er wordt nog vanuit huis gewerkt terwijl kinderen voor een deel weer naar school gaan. Sporten in groepsverband mag alleen buiten, met gepaste afstand en zonder de sociale praatjes voor of na. In de situatie waarin we ons bevinden is het prettig inzicht te hebben in je eigen emoties en hoe je deze ervaart. Daarnaast kan het prettig zijn in deze onzekere tijden handvatten te hebben om jezelf gezond te houden.

5 emotionele fases

Er wordt veel flexibiliteit van je gevraagd, terwijl er weinig zekerheid is over hoe de (nabije) toekomst eruit gaat zien. Tijdens grote veranderingen ga je emotioneel door een aantal fases heen. Een model wat uitgaat van heftige veranderingen, is het Kubler-Ross model. Hoewel dit oorspronkelijk gaat over rouwverwerking, zullen de fases in meer of mindere mate te herkennen zijn bij elke ingrijpende verandering in je leven. Hoewel het model er vrij lineair uitziet, wil dat niet zeggen dat iedereen door alle fases gaat of altijd in dezelfde volgorde. Een model blijft immers een versimpeling van de werkelijkheid.

Schok en ontkenning

De eerste fase kenmerkt zich door ontkenning. Over het algemeen is deze fase van korte duur. Het geeft je de tijd om het nieuws of de nieuwe realiteit te verwerken. Je kan ervaren dat je niet gelooft wat je overkomt. Daarnaast kan het zijn dat je productiviteit / energie lager is en je vermogen tot (logisch) nadenken en handelen minder is. Als de eerste schok voorbij is en je blijft een focus op het verleden houden, kan het zijn dat je langzaam het contact met de realiteit verliest.

Woede

Voor veel mensen gaat de schok of de ontkenning over op woede. Het kan zijn dat je de woede extern uit: Je zoekt bijvoorbeeld iemand die de schuld heeft aan de situatie of je bent boos op je omgeving, of het leven in het algemeen. Het kan ook zijn dat de woede naar binnen slaat en dat je gefrustreerd raakt over hoe je zelf op de situatie reageert of over hoe je zelf hebt gehandeld. Je kan je prikkelbaar, gefrustreerd of opvliegend voelen.

Onderhandelen

In deze fase denk je na over manieren om het onvermijdelijke uit te stellen. Het kan zijn dat je met oplossingen komt die de pijn verzachten of de situatie iets minder vervelend maken. Deze fase helpt om tot een duurzame oplossing te komen en kan mogelijk verlichting brengen. Deze fase kan ook helpen bij het ontdekken van de positieve aspecten die nog te vinden zijn in de huidige situatie.

Depressie  

In deze fase nemen de negatieve emoties het over. Je kan gevoelens van verdriet, angst, spijt, schuld en andere negatieve emoties ervaren. Misschien heb je het idee dat je op een doodlopende weg beland bent zonder uitweg. Mensen in deze fase vertonen vaak tekenen van onverschilligheid, trekken zich terug en duwen anderen van zich af. Daarnaast hebben mensen vaak weinig energie en motivatie en zijn de meest normale dagelijkse handelingen zoals opstaan, eten en douchen soms een vrijwel onmogelijke taak. Zeker in deze fase is het belangrijk om hulp te vragen als de depressie het over neemt en je de controle kwijtraakt of dreigt kwijt te raken.

Acceptatie

Zodra je doorhebt dat vechten tegen de verandering de situatie niet zal veranderen, kan de situatie geaccepteerd worden. Dat is het moment dat er ruimte komt om na te denken over de toekomst en met nieuwe oplossingen te komen. Deze fase hoeft niet per sé aan te voelen als een opluchting. Ook hier kun je je ongelukkig voelen. Ook hier vindt verwerking plaats. De nieuwe oplossingen kunnen op de lange termijn echter wel weer zorgen voor gevoelens van geluk en blijdschap.

Zelfbewustzijn

Als je kan herkennen in welke fase je zit, kan je ook bijbehorende acties nemen. In de fase van ontkenning heb je tijd nodig en is het belangrijk jezelf die tijd ook te gunnen. Het is fijn als er informatie is waar je op terug kan vallen om de situatie te begrijpen en als deze er niet is, kan je met mensen praten over de situatie. In de fase van woede, is het handig om met je omgeving over je gevoelens te praten, en aan te geven dat je mogelijk prikkelbaar bent. Dit helpt voor anderen om begrip voor je op te brengen en de gesprekken die hieruit voortvloeien kunnen helpen bij het verwerken van de situatie. Tijdens de fase van het onderhandelen kom je wellicht tot inzichten en zie je vaak ook positieve aspecten. Probeer deze op te schrijven zodat je er later op terug kan vallen. Bespreek ook hier met je omgeving hoe je je voelt en wat je nodig hebt. In de fase van depressie is het prettig als je hulp hebt. Dat kan zijn van vrienden of familie, maar als je de controle dreigt te verliezen kan professionele hulp nodig zijn. Wacht niet te lang met aan de bel trekken. Je huisarts kan je vaak prima adviseren in wat je nodig hebt. In de fase van acceptatie zal je merken dat je (nieuwe) routines op gaat bouwen. Communiceer met je omgeving over deze routines, zodat iedereen de juiste verwachtingen heeft. Vraag eventueel een gesprek aan met je werkgever om te praten over voor jou werkbare oplossingen.

Gezond blijven?

Naast zelfinzicht, heb je een aantal handvatten en vuistregels die je in elke situatie kunt hanteren om jezelf gezond te houden. Deze uitgangspunten helpen niet alleen met je fysieke gezondheid, maar zeker ook met je mentale gezondheid.

  • Slaap voldoende en behoud of verbeter je slaaphygiëne
  • Eet gezond (kwaliteit) en pas de kwantiteit van je voeding aan aan je lichaamsbehoefte
  • Beweeg regelmatig gedurende de dag en sport minstens een paar keer per week
  • Neem de tijd om “weg te dromen” en te ontspannen: mediteer, reflecteer, dagdroom!
  • Blijf in contact met je gevoel en met mensen om wie je geeft.
  • Doe elke dag iets waar je blij van wordt!
  • Houd je huis en huishouden op orde
  • Als je je overweldigd voelt: praat met vrienden en familie en met je werkgever.

Vragen?

Lukt het jou om jezelf gezond te houden? Wat zijn jouw tips voor anderen? En waar wil jij graag meer over weten? Ik vind het erg leuk om jullie reacties te ontvangen dus neem vooral contact met me op of reageer in de comments!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *